اتاق تمیز چیست؟

     كلين‌روم يا اتاق‌تميز عبارت است از مكانی بسيار تميز و مناسب كه از نظر قطر ذرات معلق در هوا، گرد و غبار در حد ميكرون و زير ميكرون‚ رطوبت‚ سرما‚ گرما و فشار تحت كنترل باشد. با پيشرفت‌هايی كه روز به روز در ابعاد گوناگون علمی و صنعتی حاصل می‌‌شود تجهيزات و دستگاه‌های بسيارحساس و دقيق ساخته می‌‌شود كه بدون داشتن اتاق‌تميز يا كلين‌روم ساخت آنها ميسر نيست. با توجه به اينكه هر انسان در هر بازدم بين 40000 تا44000 ذره از خود ساطع می كندكاركردن درون اين اتاق‌ها شرايط ويژه‌ای از نظر صحبت‌كردن‚ راه‌رفتن‚ نشستن و كار‌كردن دارد‚ حتی بعضی وقت‌ها نياز است كه از صحبت‌كردن جلو گيري شود و ارتباط فيمابين با زبان اشاره باشد. پيشرفت بشر در شاخه‌های گوناگون علمی و صنعتی مديون اينگونه محيط‌های كنترل شده می‌باشد كه توانسته موشكی را بر سطح ماه بنشاند و يا ويفر انواع آی – سی‌ها را بسازد. سيستم هدايت‌كننده موشک ماه‌نورد آپولو كه دارای ژيروسكپ‌ها و شتاب سنج‌های خاص بوده در كلين روم‌های آمريكا ساخته شده است. بويژه در علم هوانوردی كه هدايت وسيله پرنده از اهميت بسزايی برخوردار است بايستی قطعاتشان در اين اتاق‌ها توليد‚ تعمير و يا مونتاژ شوند .

     كلين‌روم‌ها مصارف گوناگونی دارند و عبارتند از: كلين‌روم‌های مكانيك‌دقيق‚ ميكرو‌‌الكترونيك‚ فضايی‚ نظامی‚ صنعتی‚ تحقيقاتی‚ پزشكی‚ دارويی‚ اپتيک (نوری)‚ فراورده‌‌های شيميايی‚ بيولوژی و فيلم و فويل.

     در اين اتاق‌ها جهت تصفيه هوا از فيلترهای هپا و اولپا كه توانايی جذب ذرات تا قطر 0.16 ميكرون را دارند استفاده می‌شود.

     كشورهای گوناگون با سرمايه‌ گذاری در بخش‌های تحقيقاتی كلين‌روم و ايجاد محيط‌های مساعد جهت انجام كارهای مختلف توانسته‌اند در اتومبيل‌‌ ‌سازی, هواپيما‌سازي, ساخت قطعات الكترونيكی و نيمه‌هادی‌ها, ساخت روبوت‌ها, ساخت دوربين‌ های ليزری و انجام امور پزشكی از قبيل: تحقيقات روی ويروس‌ها, ژن‌ها, گلبول‌ها و كروموزوم‌ها پيشرفت شايان توجهی داشته باشند. وجود كلين‌روم است كه بشر را توانا ساخته تا بتواند روی DNA و RNA‌, ساختار ژنتيكی، نه تنها انسان, بلكه امور ژنتيكی حتی غلات كار كند. در طی دهه‌‌ های اواخر قرن بيستم ميلادی محققين و كارشناسان كشور‌های پيشرو غربی در جريان توليد و ابداع و اختراع و نوآوری متوجه مشكلاتی می‌شدند كه هميشگی نبودند ولی بر جريان كارهای توليدی و تحقيقاتی آن‌ها اثر نامطلوب گذاشته و تعدادی از توليدات آن‌ها كيفيت لازم و مورد انتظار را نداشته و پرت‌ِكار به حساب می‌آمد بنابرين با پيگيری‌ ها و موشكافی‌ها و تحقيقاتی كه در اين زمينه انجام دادند متوجه شدند كه در بعضی از اوقات كه نفرات بيشترند يا گرد وغبار بيشتر است و يا اواخر كار كه بيشتر خسته شده‌اند و … اين مشكلات پيش می‌آيد و عامل را در وجود گرد و غبار و دود و اينگونه آلودگی‌ ها در فضای اتاق يافتند بفكر چاره بر آمدند و در دهه 1940 و 1950 و اوايل دهه 1960 ميلادی فكر كردند اگر درزهای اتاق‌ها و سالن‌ها را بپوشانند و در و ديوار را با رنگ سفيد رنگ آميزی كنند، مشكلات آن‌ها بر طرف خواهد شد و واژه اتاق‌های سفيد (WHITE ROOMS) را برای آن‌ها نامگذاری كردند كه اتاق‌هايی بودند كه قطر ذرات قابل رويت 25 ميكرون به بالا را در آن كنترل می‌كرد و مشكلات آن‌ها را بر طرف می‌كرد. ولي در دهه1960 و دهه1970 مجبور شدند ذرات با قطر 0.5 ميكرون به بالا را كنترل كنند و واژه اتاق‌های‌ تميز (CLEANROOMS) به آن‌ها گفته شد با دقيق‌تر شدن و ريز شدن قطعات و لزوم كم حجم كردن و سبك كردن آن‌ها، در دهه 1980 ذرات با قطر 0.3 ميكرون به بالا را كنترل كردند و اوايل دهه 1990 ذرات با قطر 0.1 ميكرون به بالا را كنترل نمودند در حالی كه در اواخر دهه 1990 با پيشرفت علم و تكنولوژی و توليد و ابداع و اختراع سيستم‌های جديد در عرصه صنعت و علوم‌نظامی و فضايی و پزشكی؛ حتی ذرات با قطر 0.05 ميكرون به بالا را تحت كنترل قرار دهند.

     درجه‌بندی اين اتاق‌ها به ترتيب زير خواهد بود:

ردیفدرجه کلاس اتاق‌تميزتوضيحات
1اتاق‌تميز كلاس 500,000(CONTROLLED AREA, WHITE ROOMS)
2اتاق‌تميز كلاس 100,000---
3اتاق‌تميز كلاس 10,000---
4اتاق‌تميز كلاس 1,000---
5اتاق‌تميز كلاس 100---
6اتاق‌تميز كلاس 10---
7اتاق‌تميز كلاس 1---
8اتاق‌تميز تميزتر از كلاس 1---
9اتاق ضد‌عفونی‌شده(ASEPTIC AREA, ROOM)
10اتاق‌تميزهای زيستی(BIO-CLEANROOM)

كاربردهای اتاق‌ تميز در زندگی امروزی

در صنايع غذايی:

  • در خط توليد گوشت‌های پخته (كنسروها )
  • خط توليد سوسيس و كالباس
  • در توليد ماست
  • در توليد كره
  • خط توليد پنير و پنير خامه‌ ‌ای
  • خط توليد آب‌های معدنی
  • خط توليد نوشابه‌ها
  • در بسته بندی‌های نان و ديگر مواد غذايی

در صنعت:

  • در صنعت نيمه‌هادی. الكترونيك. ابزار‌دقيق مانند: ژيروسكوپ، راكت، ساعت، دستگاه‌های اندازه‌گيری، بالبيرينگ‌ها
  • اپتيك، توليد ليزر

در داروسازی:

  • در آمپول پر كنی
  • ميكروب شناسی حيوانی ( PATHOGEN FREE ANIMAL , SPF ANIMAL )
  • در توليد آنتی‌بيوتيک‌ها
  • داروهای‌معمولی و طبيعی

در پزشكی:

  • در جراحی‌های معمولی و حساس و دقيق
  • اتاق بازگشت به حالت طبيعی ( CCU RECOVERY ROOM )
  • اتاق نوزادان
  • اتاق بيماران تحت نظر خاص

در كشاورزی:

  • در توليد قارچ‌خوراكی
  • كشت‌های‌مصنوعی
  • در توليد خمير‌ترش

در تحقيقات پزشكی:

  • در ميكروبشناسی تجربی
  • مهندسی ژنتيک
  • ويروس در غده

در صنايع دفاعی:

  • در صنايع موشكی و هواپيمايی
  • در سيستم‌های ناوبری
  • در تعميرات و اورهال قطعات حساس و دقيق و مونتاژ آن‌ها
فهرست